warning: call_user_func_array() expects parameter 1 to be a valid callback, function 'theme_filter_tips_more_info' not found or invalid function name in /var/www/jogorku/includes/theme.inc on line 669.

Бактыгүл Аманалиева, Жогорку Соттун админиcтративдик жана экономикалык иштер боюнча судьясы: “Бирдиктүү соттук тажрыйбанын жоктугу сотторго кыйынчылыктарды жаратып келген”

26.07.2017

Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун пленумунда соттор үчүн маанилүү болгон токтомду кабыл алды. Ал “Салык төлөөчүлөрдүн салык кызмат органдарынын чечимдерине даттануу тартибинин кээ бир маселелери жөнүндө” деп аталат. Бул документ учурдун өтө актуалдуу экендигин соттук тажрыйбаны иликтөө көрсөткөнүн отурумдун жүрүшүндө Жогорку Соттун төрайымы Айнаш Токбаева белгилеген эле. Андыктан документти даярдаган Жогорку Соттун административдик жана экономикалык иштер боюнча судьясы Бактыгүл Аманалиева менен маектештик.

Толугураак   

                         

— Бактыгүл Кыдыргычевна кабыл алынган токтомдун актуалдуулугу жана маанилүүлүгү багытында көп сөз болуп жатат. Кыскача мазмунуна токтолсоңуз?

— Салык төлөө милдети Кыргыз Республикасынын Конституциясында белгиленип, аны төлөөнүн тартиптери жана жол-жоболору мыйзамдар менен бекитилген. Мыйзамга ылайык салык жыйноо милдети мамлекетке жүктөлгөн болсо, ал эми салык төлөө ар бир жарандын парзы болуп эсептелинет. Мамлекетте салык төлөөнүн укуктук жагын жөнгө салуу жана жалпы эле жарандардын арасында салык төлөө маданиятын жогорулатуу салыктан келип чыккан талаш-тартышты карап жаткан соттордун да бирден-бир милдети болуп саналат. Анткени, салык жыйноочунун да, жана салык төлөөчүнүн да укуктары мыйзамдар менен бирдей корголгон, ал эми кандайдыр бир талаш жаралган учурларда, иштеп жаткан мыйзамдарды туура, объективдүү жана ар бир тарапка бирдей колдонуу сот тарабынан камсызданылууга жатат. Токтомдун олуттуу жерлерине токтой кетсем, КР Салык кодексинин 149-беренесинин 7-бөлүмүндө берилген даттануу боюнча ыйгарым укуктуу салык органынын чечимине макул болбогон салык төлөөчү бул чечимге администрациялык иштер үчүн белгиленген өзгөчөлүктөрү менен жарандык сот өндүрүшүнүн жалпы эрежелери боюнча сот тартибинде даттанууга укуктуу деп каралган. Мындай укук ченем сот тартибинде салык төлөөчү тарабынан ыйгарым укуктуу салык органынын чечими даттанылууга жатат дегенди билдирет. Сот тажрыйбасы көрсөткөндөй салык кызмат органдарынын чечимдерине даттануу көбүн эсе Бишкек шаарынын райондор аралык сотуна берилип, караштуулугуна жараша аталган сотто каралып жатат, анткени ыйгарым укуктуу салык органы Бишкек шаарында жайгашкан.

Бирок, мындай сот тажрыйбасы Бишкек шаарынын райондор аралык сотунда иштин жүктөмүнүн көбөйүшүнө жана Бишкек шаарынан алыс жайгашкан тараптардын соттук коргоого болгон укуктарын жүзөгө ашырууда кандайдыр бир деңгээлде кыйынчылыктарга алып келгендиги байкалды.

— Мындай ыңгайсыз абалдан чыгуу максатында арыз ээсинин тандоосу менен органдардын биринин жайгашкан жери же кызмат адамдарынын биринин турган жери боюнча сотко кайрылуу мүмкүнчүлүгү берилип жаткан турбайбы?

— Ооба. Бул учурда, салык төлөөчү тарабынан ыйгарым укуктуу салык органынын чечими менен кошо салык органынын чечими сотко даттанылат. Ошол эле учурда, салык органынын чечими ыйгарым укуктуу салык органынын чечими менен бирге гана соттук тартипте даттанылышы мүмкүн экендиги баса белгиленди. Эгерде сотко салык органынын чечими гана даттанылса, соттор КР ЖПК 135-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун негизинде арызды кабыл алуудан баш тартуусу зарыл, ал эми өндүрүшкө кабыл алынган иштер боюнча КР ЖПК 221-беренесинин 1-бөлүгүнүн 1-пунктунун (2017-жылдын 1-июлунан тартып КР АПК 186-беренесинин 1-бөлүгүнүн) негизинде өндүрүш токтотулууга жатат.

— Белгилүү болгондой, баш мыйзамда мамлекет адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндигин коргоонун соттон тышкары жана сотко чейинки усулдарын, түрлөрүн, ыкмаларын өнүктүрүүнү камсыздайт деп бекитилген да?

— Албетте, мыйзамдын талабы салык иштери боюнча талашты сотко чейинки жөнгө салуучу орган катары саналган ыйгарым укуктуу салык органынын так жана туура иштешин мажбурлайт. Салык төлөөчүлөрдүн салык кызмат органдарынын чечимдерине келтирген даттануулары өз убагынан кечирилбестен каралууга тийиш. Бирок, иш жүзүндө дайыма эле андай эмес, буга сотторго келип түшкөн арыздар күбө.

Тажрыйба көрсөткөндөй, ыйгарым укуктуу салык органы тарабынан салык органынын чечимине келтирилген даттанууларга мыйзамда каралган мөөнөттө жооп берилбей калган, же болбосо, мөөнөттү өткөрүп жооп берилген учурлар кездешет.

Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин 149-беренесинде салык төлөөчүнүн даттануусуна мындай даттануу алынган күндөн кийинки күндөн тартып 30 календарлык күндөн кечиктирбеген мөөнөттө даттануунун маанисине карата чечим жиберилет. Ал эми, мөөнөттөрдү узартуу жана токтотуп туруу күндөрүн кошуп алганда, даттанууну кароо мөөнөтү даттанууну берген күндөн кийинки күндөн тартып 90 күндөн ашпоого тийиш. Эгерде ыйгарым укуктуу салык органы көрсөтүлгөн мөөнөттө чечим жибербесе, даттануу канааттандырылды деп эсептелет деп каралган.

Ошондуктан, салык төлөөчү анын даттануусун кароосуз калтырылганы же кайтарылганы менен макул болбосо, ыйгарым укуктуу салык органынын чечимин, иш-аракетин (аракетсиздигин) КР “Административдик иштин негиздери жана административдик жол-жоболор жөнүндө” Мыйзамынын 61-беренесине таянып соттук тартипте даттанууга укуктуу экендигин белгиледик.

— Маегиңизге рахмат!

                                                                                                                       Каныкей Оңолбекова     

                                                                 "Ачык сөз" коомдук маалыматтык гезити  20.07.2017ж.                                                                                         

Азырынча комментарийлер жок

Комментарий жазуу

  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.

Байланыш маалыматы

720040, Бишкек шаары, Абдумомунов көчөсү, 205
Документациялык камсыздоо, каттар жана жарандарды кабыл алуу бөлүмү
(+996 312) 66-10-89
 
Жогорку соттун электрондук почтасы - supcourt@sot.kg
 
 

 

Иштөө графиги

Дүйшөмбү - Жума     08:30 – 17:30

  Түшкү тыныгуу       12:00 – 13:00